Barwna fotografia, samochodowe wycieraczki, spinacz biurowy to stosowane dziś powszechnie wynalazki. Mało znany jest fakt, że to polskie pomysły! Te trzy rzeczy to tylko niektóre z przykładów polskiej innowacyjności, o której mówi ogólnopolska kampania pod hasłem “Dotacje na innowacje. Myślenie się opłaca!”. Projekt, który ruszył w listopadzie 2009 roku jest częścią Programu Innowacyjna Gospodarka 2007-2013, a jednym z jego celów jest wspieranie polskich innowacji i wynalazków. Warto zapoznać się z kilkoma z nich.

Pisząc o polskich wynalazkach nie można nie przywołać wybitnej, lecz niestety dość mało dziś znanej postaci, jaką był Jan Szczepanik. Ten żyjący na przełomie XIX i XX wieku polski wynalazca jest autorem 50 wynalazków i kilkuset opatentowanych pomysłów, dzięki którym zyskał sobie miano „polskiego Edisona”. W swoich czasach Szczepanik był prawdziwą światową sławą, a pisał o nim m.in. Mark Twain czyniąc go nawet bohaterem dwóch swoich nowel.

Pomysły Szczepanika wniosły ogromny wkład w takie dziedziny jak fotografia barwna, telewizja czy tkactwo. Już pod koniec XIX wieku polski wynalazca stworzył barwny film małoobrazkowy, opatentowany w Ameryce i Wielkiej Brytanii. W latach międzywojennych metodę Szczepanika wykorzystały amerykańska firma Kodak oraz niemiecka AGFA. Wynalazca miał także swoje osiągnięcia w udźwiękowieniu filmu oraz w dziedzinie filmu kolorowego, a jego technologia była konkurencją dla gorszego jakościowo jednak tańszego systemu, jakim był Technicolor.

Do wynalazków Jana Szczepanika zalicza się także urządzenie dla rzeźbiarzy zwane fotosculptorem jak również jedno z pierwszych rozwiązań w dziedzinie telewizji monochromatycznej – telektroskop. Aparat do reprodukowania obrazów na odległość został przez niego opatentowany już w 1897 roku, czyli na długo przed powstaniem telewizji. Informacja o telektroskopie wzbudziła sporą sensację w mediach, niestety projekt z przyczyn technicznych i finansowych nie został zrealizowany. Wynalazek ten odegrał jednak dużą rolę w historii powstania telewizji.

Ogromne zasługi ma nasz wynalazca również w innych dziedzinach. Opracował on m.in. system automatyzacji tkactwa, który wzbudził żywe zainteresowanie na całym świecie. Zmiany jakie Szczepanik wprowadził w maszynie tkackiej były tak przełomowe, że można było dzięki nim w pół godziny wykonać gobelin, którego produkcja wcześniej zajmowała aż pięć tygodni. Międzynarodową sławę „polskiego Edisona” spotęgował jeszcze bardziej wynalazek, jakim była kamizelka kuloodporna.  To właśnie dzięki kuloodpornej tkaninie hiszpański król Alfons XIII uniknął śmierci od kuli zamachowca, a wśród zamawiających materiał znalazł się m.in. car Mikołaj II.

Więcej informacji o wybitnym Polaku przeczytać można na stronie internetowej Tarnowa – miasta, z którym związany był Jan Szczepanik.

Równie płodnym jak Szczepanik wynalazcą był Józef Hofmann, sławny, polski … muzyk. Opatentował on ponad 70 wynalazków, wśród których znalazły się tak użyteczne i powszechne dziś przedmioty jak automatyczne wycieraczki samochodowe, samochodowy resor, a także biurowy spinacz. Polskim pomysłem jest również popularne “Walkie-Talkie“, czyli skonstruowany pod nazwą SCR-300 – pierwszy na świecie aparat o zmiennej częstotliwości. Jego twórcą był, pracujący w amerykańskiej firmie Motorola Polak - Henryk Magnuski. Stworzone przez niego urządzenie zostało zaprojektowane dla wojska, gdzie świetnie sprawdziło się dzięki swojemu dużemu zasięgowi i niewielkiej wadze.

Zasługi w dziedzinie wojskowości ma także szereg innych polskich wynalazców. Jednym z nich jest pionier techniki rakietowej - Kazimierz Siemionowicz, żyjący w XVII wieku pułkownik artylerii, inżynier wojskowy. Już w 1650 roku opublikował on pracę, w której opisał szczegółowo projekty rakiet prochowych, w tym rakiet wielostopniowych i rakiet stabilizowanych statecznikami o stosowanym do dziś obrysie „delta”.

W nieco bliższych nam czasach powstały natomiast dwa inne wojskowe wynalazki – elektroniczny wykrywacz min oraz czołgowy peryskop odwracalny. Wynalazcą wykrywacza – pierwszego takiego urządzenia na świecie był Jan Kosacki,  polski żołnierz, konstruktor i naukowiec. Wynalazek Polaka powstał na zlecenie brytyjskich sił zbrojnych i był stosowany przez wojska alianckie na wszystkich frontach II wojny światowej. Konstrukcja Kosackiego była tak udana, że wykrywacz Mine detector Polish Mark stosowny był przez wiele armii przez kilkadziesiąt lat. Ostatni raz użyto go podczas wojny irackiej w 1991 roku.

Równie zasłużony dla alianckich armii w II wojnie światowej okazał się polski peryskop czołgowy. Jego pomysłodawcą był przedwojenny konstruktor broni pancernej, Rudolf Gundlach. Innowacyjność projektu polegała na tym, że w odróżnieniu od wcześniejszych rozwiązań, peryskop Gundlacha umożliwiał obserwację pełnych 360° wokół czołgu bez konieczności odwracania głowy przez obserwatora. Czołgowy peryskop odwracalny znalazł zastosowanie w polskich czołgach TKS i 7TP, ale także w brytyjskich Crusader, Churchill, Valentine i Cromwell oraz amerykańskich Shermanach.

O tych oraz wielu innych polskich wynalazkach i naukowcach przeczytać można na stronie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego.